چهارشنبه 27 آبان 1394 / 07:11|کد خبر : 566|گروه : فرهنگی

گفت وگوی اختصاصی:

اندیشیدن را به كودكان بیاموزیم

اندیشیدن را به كودكان بیاموزیم

مهارت فلسفی در زندگی اقتضا می‌كند كه قبل از انتخاب مصداق، مهارت فلسفی خودشناسی را افزایش دهیم، چراكه خودشناسی رمز موفقیت است. این مهارت فلسفی، اقتضا می‌كند كه در لحظه تصمیم‌گیری، لحظه واكنش، لحظه برخورد و واكنش‌های هیجانی، انتخاب درست و به جایی داشته باشیم.

به گزارش شاهوخبر؛ در دهه‌های اخیر فلسفه در ادامه روند تخصصی‌تر شدن خود به زیرشاخه‌ها و حوزه‌های مطالعاتی گوناگونی تقسیم شده است كه هریك هویت، روش‌شناسی و مسائل عمده خاص خود را به همراه دارد. یكی از این زیرشاخه‌ها، حوزه فلسفه كودكی است كه مضامین مختلفی از جمله آموزش فلسفه به كودكان یا طرح مضامین فلسفی درباره كودكی یا بررسی امكان یا نبود امكان تفكر فلسفی نزد كودكان را دربر می‌گیرد.با كارشناس ارشد زبان‌شناسی"حبیب‌الله قلعه" درباره موضوع‌هایی مانند تعریف فلسفه كودكی،‌ ترویج فلسفه در مدارس با اجرای برنامه "فلسفه برای كودكان و نوجوانان در كردستان" گفت‌وگویی انجام داده اییم كه در ادامه می‌آید:

  • هدف از برنامه «فلسفه برای كودكان و نوجوانان» چیست؟

 اگرچه عنوان رایج این برنامه، فلسفه برای كودكان و نوجوانان است، هدف این برنامه، آموزش فلسفه به معنای رایج كلمه به كودكان و نوجوانان نیست. در این برنامه نمی‌خواهند به كودكان فلسفه رسمی مانند فلسفه هگل یا كانت را یاد دهند. آنچه در این برنامه آموخته می‌شود، این است كه به سخنان و نظرهای دیگران خوب گوش دهند، به شنیده‌هایشان دقت و پس از ارزیابی و سبك سنگین كردن آنها، بهترینِ اندیشه‌ها را انتخاب كنند، نه اینكه كوركورانه تابع بی‌چون و چرای هیجان‌ها، مدها، رسوم و عقاید جامعه یا مثلاً خانواده خود باشند. این موضوع همان چیزی است كه در فرهنگ و دین ما هم بسیار به آن ارج نهاده شده است و حتی در كتاب مقدس ما، قرآن كریم به مردمی كه چنین عمل می‌كنند، بشارت داده شده است.

  • طرح‌های این برنامه چیست و بیشتر چه مهارت‌هایی مدنظر قرار دارد؟

در این برنامه طرحی برای آموزش تفكر در مدارس ارائه می‌شود؛ طرحی كه شامل كتاب‌ها، و برنامه‌های خاص برای هدایت كلاس است. همراه هر كتاب درسی نیز یك كتاب راهنما برای معلم وجود دارد كه معلمان بعد از تعلیم در مراكز ویژه تربیت معلم، آمادگی لازم را برای اجرای این طرح در كلاس‌ها به دست می‌آورند. در اینجا نقش معلم به كلی با سیستم آموزشی رایج متفاوت است و دیگر نقش حاكم مطلق كلاس را ندارد. شكل كلاس‌ها نیز با توجه به هدف این برنامه به كلی تغییر می‌كند و به‌صورت حلقه كندوكاو یا انجمن تحقیق درمی‌آید كه در آن، كودكان برای كشف حقایق مناسب با خود، همیشه درحال كندوكاو مشترك هستند. از مهارت‌ها و استعدادهایی كه در حلقه كندوكاو فلسفه برای كودكان و نوجوانان رشد پیدا می‌كند، می‌توان به‌صورت‌بندی سؤال‌ها، اجتناب از تعمیم‌های عاری از وقت و خواستن دلایل و شواهد دیگران برای ادعاهای خود اشاره كرد. پردازش و بسط فرضیه‌های تبیین‌كننده، به رسمیت شناختن تفاوت‌های مربوط به شرایط موجود، بهره‌بردن از ایده‌های دیگران و پذیرش انتقادهای موجه نیز بخشی دیگر از این مهارت‌هاست.

  • این برنامه چه نقشی در فرهنگسازی دارد؟

مطمئناً اگر دانش‌آموزان ما محقق بار آیند، در آینده‌ای نه چندان دور شهروندانی معقول و خردمند خواهیم داشت. این برنامه هم می‌تواند زندگی شخصی فرد را منقلب كند و هم زندگی اجتماعی او را. اگر وقت دانش‌آموزان در مدارس به هدر نرود، نظام آموزشی ما از انفعال درآید و به آنها تصویر روشنی از خود و واقعیت‌های افراد خود ارائه دهد و نیز نحوه انتقاد درست و سالم را به آنها بیاموزد، وقتی وارد جامعه شدند، به تدریج می‌توانند به یك خودانتقادی جمعی برسند و رفتار یكدیگر را تصحیح كنند. این موضوع می‌تواند جامعه نسبتاً سالم‌تری ازنظر نظم اجتماعی و آرامش درونی نوید دهد، دردسرهای جامعه‌ای مانند كردستان كه اكنون در آن با مشكلات عدیده‌ای مثل دود و ترافیك و رعایت حق و حقوق شهروندی مواجهیم، تقلیل می‌یابد و راه برای ارتقای معنوی فرد باز می‌شود. بنابراین به‌طوركلی اگر این برنامه با فرهنگ مقصد متناسب و هماهنگ شود، می‌تواند نتایج فرهنگی بسیاری داشته باشد.

  • بستر‌ لازم این منظور در جامعه ما ایجاد شده است؟

ما در تمدن اسلامی، زمینه‌های بسیار مناسب‌تری نسبت به غرب در باب فلسفه و كودك داریم. اصلاً فلسفه و كودك هرگز تولد دفعی و آنی پیدا نكرده است. اگر این بسترها را مورد مطالعه تطبیقی قرار دهیم، می‌بینیم كه بستر آن در جامعه اسلامی ما مهیأتر از غرب است، چراكه در فرهنگ اسلامی نگاه به كودك، یك موضوع ریشه‌ای است. فقه، حقوق و حتی ادبیاتمان نگاه ویژه‌ای به كودك دارد. حقوق كودك برای ما مهم بوده و هست. بسیاری از بخش‌های «كلیله و دمنه» و حتی «مرزبان‌نامه» به مهارت‌های تفكر و مهارت‌های زندگی به معنی مهارت‌های فلسفی بازمی گردد. كتاب‌های شیخ الرئیس و شیخ اشراق نیز به مهارت‌های كودكان و نوجوانان كه در معرض آموزش و پرورش هستند بازمی گردد. بنابراین ازنظر من زمینه و بسترهای مناسب برای تولد فلسفه و كودك در ایران وجود دارد، اما هرگز نباید فلسفه و كودك، تولد سزارینی در ایران پیدا كند و باید منتظر تولد طبیعی آن بمانیم.

  • با اجرای این برنامه چه تحولاتی در نظام آموزشی و تعلیم و تربیت رخ می‌دهد؟

هدف اصلی در این برنامه، اصلاحات اساسی در ارزش‌ها و عقاید بنیادی در آموزش و پرورش است. برای نمونه، در آموزش و پرورش خودمان دقیق شوید. دانشجویان در بیشتر موارد، به‌ویژه در رشته‌های غیرفنی، كتاب‌های درسی را مطالعه و آنها را برای پس دادن در امتحان حفظ می‌كنند و پس از دریافت نمره لازم، به فراموشی می‌سپارند. پس این فرصت درسی، نه تنها از آنها پژوهشگر نمی‌سازد، بلكه كوچك‌ترین تأثیری در تغییر نگرش و رفتار آنها ندارد. آنها دقیقاً همان دانشجویان قبل از گذراندن این دروس هستند و فقط مانند دوران دانش‌آموزی، حافظه كوتاه مدتشان تقویت می‌شود؛ چون یاد می‌گیرند كه مطالب را طوطی‌وار حفظ كنند، تا زمان امتحان آن را در ذهن نگه دارند و سپس در زمان امتحان با حداقل تغییر، ارائه دهند. این موضوع وضع عمومی آموزش و تحقیق در كشور و كردستان است. در كشورهای دیگر نیز مدت‌ها تلاش كرده‌اند تا وضع را كمی بهبود داده‌اند. این نشان می‌دهد راهی كه سیستم آموزش و پرورش فعلی انتخاب كرده، بیراهه بوده است. این برنامه حافظه محور نیست، بلكه تأمل محور است. به عبارت دیگر در آن سعی می‌شود از كودكی به افراد یاد داده شود كه در موضوع‌های مختلف و مشكلات تأمل و اندیشه و خودشان برای آن راه‌حلی پیدا كنند.

  • به نظر شما چه تعارضی میان فلسفه با درس‌های دیگر یا تربیت در خانه وجود دارد؟

دانش‌آموزان در مدارس مطالب را به شیوه‌های مختلف می‌آموزند كه ممكن است با آنچه آنها در خانه یا هر جای دیگری می‌آموزند، تعارض داشته باشد. مشكلات وقتی به وجود می‌آیند كه یكی از این 2 مرجع (مدرسه یا خانه) یا هردو به بچه‌ها بگویند كه؛ «این حقیقت است و تنها این را باور كن». فلسفه برای كودكان این كار را انجام نمی‌دهد. به بچه‌ها نمی‌گوید چه اعتقادی داشته باشند، بلكه آنها را تشویق می‌كند با پشتوانه دلایلی خوب به عقاید خود باور داشته باشند. بیشتر والدین می‌خواهند فرزندشان باور داشته باشد و بتواند از باورهای خود دفاع كند كه فلسفه به تحقق این خواسته كمك می‌كند.

  • برای پیشبرد این منظور، پیشنهادی هم دارید؟

مهارت فلسفی در زندگی اقتضا می‌كند كه قبل از انتخاب مصداق، مهارت فلسفی خودشناسی را افزایش دهیم، چراكه خودشناسی رمز موفقیت است. این مهارت فلسفی، اقتضا می‌كند كه در لحظه تصمیم‌گیری، لحظه واكنش، لحظه برخورد و واكنش‌های هیجانی، انتخاب درست و به جایی داشته باشیم.
به‌طوركلی اگر معلم به طرزی مناسب آموزش دیده و آمادگی داشته باشد، كودكان احساس می‌كنند كه در زمان اجرای این برنامه در خانه هستند و معمولاً آنقدر از آن لذت می‌برند كه در پایان كلاس، پایان كلاس برایشان ناگوار می‌شود، چون این برنامه، آنها را ترغیب می‌كند كه خودشان برای خودشان فكر كنند و ترجیحاً اجازه ندهند دیگران به جای آنها و برای آنها بیندیشند؛ به علاوه، كودكان دوست دارند افكار خود را برای دیگران ابراز و اگر لازم باشد، از استدلال خود دفاع كنند و به یكدیگر یاری برسانند.

 گفت و گو: فردین کمانگر

انتهای پیام/ف



برچسب ها :

اندیشهاندیشیدن کودکآموزش تفکرشاهو

نظرات کاربران :

رضا [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 09:11] پاسخ

واقعا گفت وگو جالب بود استفاد بردیم ممنون از کسانی که این گفت وگو راتشکیل دادنند

حیدر [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 09:26] پاسخ

سلام
سپاسگزارم ازمصاحبه ای که شاهو خبر انجام داده است این نیاز ماست

محمد [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 09:32] پاسخ

سلام وخسته نباشی خدمت دوستانی که این گفتگو رو انجام دادنندبه ندرت از این مطالب در سایتها می بینیم اما باید قبول کنیم که جای خلاقیت وانیشیدن درمدارس ما خالی است از دکتر قلعه ودیگر عزیزان قدر دانی میکنم

سونیا [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 09:41] پاسخ

از سه راه خرد آموخته می شود؛
از طریق اندیشه که اصیل ترین راه است؛
از طریق تقلید که راحتترین راه است؛
و از طریق تجربه که تلخ ترین است.
سپاس امیدوارم چنین گفتگو های ادامه داشته باشد

سیران [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 09:47] پاسخ

سلام ازسایت شاهوخبر وجناب کمانگر خبرنگار عزیز که این گفتگو رابه تصویرکشید ندتشکر میکنیم واز آقای قلعه که به خوبی گفت وگو را انجام داد است ومصداق همین جمله در بیانات ایشان نهفته است آنچه هستيم، نتيجه چيزي است كه بدان انديشيده‌ايم. اگر كسي با فکری پلید سخن بگويد و يا عمل كند، درد و رنج به دنبالش خواهد آمد. اگر كسي با انديشه‌اي پاك سخن گويد و يا عمل كند، شادي به سراغش می آید و همچون سايه‌اي هيچگاه تركش نخواهد كرد.

علی اشرف درویشیان [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 10:00] پاسخ

سلام وعرض ادب خدمت خبرنگار وسایت شاهو خبر
امیداوارم که این کفت وگو حرکتی به سمت بسترهای تعلیم وتربیت با دیده گاه اندیشیبدن که جناب قلعه به خوبی به آن پرداخت است. بنده هیچ وقت از کسی تعریف یا تمجید نکردم ولی چون شناخت خوبی دارم از ایشان و با دیدن این گفتگو که حقیقت سبب پیدا کردن دوست شفقی خود بشوم بسیار سپاسگزارم . سایت شاهو خبر یا خبرنگار اگر ایمیل یا شماره تماسی از ایشان داری تقاضامندم که روی صفحه بگذاری تا با ایشان تماس بگیریم از محبت شما سپاسگزاغرم یاد جمله ایشان افتادم که تقدیم میکنم
خواندن بی اندیشه بیهوده است و اندیشه بدون خواندن خطرناک.

پاسخ مدیریت :
سلام و ممنون از محبت شما
اگر جناب قلعه خودشان اجازه دادن در همین کامنت نشانی و شماره وی درج خواهد شد.

امید [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 10:15] پاسخ

سلام وارادت
درگفتگو بالابه درستی به موضوع فلسفه کودکی که همان خودشناسی است اشاره شده است کاش در آموزش وپرورش استان به این موضوع اندیشیدن و تعلیم وتربیت با این دیدگاه توجه میشود
تفکر انسان مانند یک چتر نجات می باشد
یعنی تنها زمانی
می تواند کار کند که باز باشد تشکر ازسایت شاهو خبر

ستاره [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 10:24] پاسخ

سلام
کتابی را که میخوانی نباید بجایت فکر کند بلکه
باید تورا به اندیشیدن وا دارد .
به خود می بالم که استاد هم چون دکتر قلعه دارم و حقیقتن من رو به اندیشیدن وا داشته ممنون از شاهو خبر وجناب کمانگر بسیارسپاسگزارم

کمانگر [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 10:36] پاسخ

سلام خوشحال شدم که یک نفر این دغدغه های معلمها برای آموزش کودکان را دید متاسفانه کودکان ما خلاق بار نمیاید ونمیتوانند از خود خلاقیت نشانه بدهند چون بسترهای موجود در نظام آموزش وپرورش باید رخ دهد. من به عنوان یک معلم از این گفت وگو استفاد بردم وبه قول جناب قلعه باید از خود شروع کنم.و به کودکان آن چیزی را آموزش دهم در زمان مشکلات وتصمیم گیری بیشترین اندیشیدن را داشته باشند ممنونم از شما سروران

برهان [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 11:00] پاسخ

سلام گفتگوی زیبای بود امیدوارم باتدبیر این موضوع در مدارس فرهنگسازی بشود

جمال [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 13:46] پاسخ

سلام گفتگوی آموزندی بود سپاسگزارم ازدکتر قلعه وسایت شاهوخبر واقای کمانگر تشکر میکنم

دونیا [چهارشنبه 27 آبان 1394 | 14:19] پاسخ

سلام به نوبه خودم خدمت استاد عزیزم دکترقلعه وعزیزانی که این مصاحبه رو ترتیب دادن تشکر میکنم .لازم به ذکر است که این گفتگو به ما روش چگونه استدلال را به کودکان خودبیاموزیم تشریح شده است .مدیران ومسئولین ومردم همت کنند که ماهی خوردن رابه کودکان نیاموزیم بلکه ماهیگری رابه انها اموزش دهیم ممنون سپاسگزارم

علیخانی [شنبه 30 آبان 1394 | 01:22] پاسخ

باسلام. ازمدیرمحترم سایت شاهو خبر وخبرنگار آن تشکر میکنم. انصافا دکتر قلعه انسانی فرهیخته. عالم. آگاه ودلسوز هستند. لازم است ارگانهای فرهنگی مخصوصا آموزش وپرورش از وجود ودانش وتجربه چنین عزیزانی استفاده کنند. موفق باشید

نرگس [یکشنبه 1 آذر 1394 | 14:48] پاسخ

سلام ممنون ارمدیریت محترم شاهوخبر وخبرنگار ودکترقلعه ما از شما درخواستی داشتم لطفا اگر مقدور است با استاد قلعه در زمینه تفکر درزندگی گفتگوی ترتیب دهید سپاسگزار میشوم

دیدگاه های ارسالی شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
Shahokhabar Telegran Channel
آخرین اخبار
پربازدیدترین های یک ماه اخیر

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website