یکشنبه 26 دی 1395 / 10:03|کد خبر : 2660|گروه : فرهنگی

عاشقانه ای از تاریخ ادبیات کُردستان/

مه م و زین؛ شاهکار احمد خانی شاعر بزرگ کُرد

مه م و زین؛ شاهکار احمد خانی شاعر بزرگ کُرد

«مه م و زین» روايتی عاشقانه است كه احمد خانی با سرایش آن توانسته شاهنامه اي كُردی خلق کند و به گفته این بزرگ شاعر کُرد، مه م و زین حكايت نیست بلکه جزئی از تاريخ واقعی كُردهاست.

شاهوخبر؛ «احمد خانی» سراینده یکی از برجسته‌ترین داستان های عاشقانه به زبان کردی و با لهجه کرمانجی به نام «مم و زین» است. خانی به دلیل سرودن این مجموعه و استفاده از درون مایه ملی در شعرهایش در ادبیات کردی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. احمد خانی از ایل خانی بود و در ناحیه «جوله میرگ» به دنیا آمد. در آن روزگاران این ناحیه به طور کلی «جزیره بوتان» نامیده می‌شد. این شاعر بزرگ کرد،از ۱۴ سالگی به نوشتن پرداخت و داستان منظوم مم و زین را در سن ۴۴ سالگی به پایان رساند.

بنا بر نوشته ها و آثار احمد خانی، وی  بر زبان‌های کردی، فارسی و عربی تسلط داشته و در سال ۱۶۸۳ میلادی فرهنگ عربی-کردی به نام «نوبهار» را برای یادگیری بهتر زبان عربی نوشته است.

اگر چه ماموستا هه ژار مه م و زین را به «سورانی» بازنویسی کرده است، به این علت که احمد خانی  مه م وزین را با  لهجه کرمانجی سروده است، این شاهکار شعر کردی تاکنون آنچنان که شایسته باشد در میان دیگر مردمان مناطق کردستان شناخته شده نیست.

مه م و زین روايتی تلخ و عاشقانه است كه احمد خاني با سرایش آن توانسته است شاهنامه اي كردي را خلق نماید و به گفته این بزرگ شاعر کرد، مه م و زین حكايت نیست، بلکه جزئی از تاريخ واقعي كردها است.

برای آشنایی خوانندگان با این شاهکار ادبیات زبان کردی، خلاصه ای از آن در ادامه می آید و در پایان نیز نسخه الکترونیکی بازنویسی شده توسط ماموستا هه ژار جهت دانلود آمده است.

اميري كُرد در جزيره بوتان فرمانروايي مي كرد. دو خواهر همچون پريان بهشتي داشت، يكي نامش «ستي» و ديگري «زين» بود؛ در دربار امير دو جوان رشيد و زيبا به نام «تاج الدين» و «مه م» در خدمت امير بودند.

يك روز در مراسم نوروزي كه همه به میان طبيعت مي رفتند، تاج الدين و مه م لباس مبدل دخترانه مي پوشند. ناگهان چشمشان به دو فرشته در لباس پسرانه مي افتد؛ متوجه مي شوند كه این دو پسر نيستند و از همانجا وابسته هم مي شوند و انگشترهاي خود را عوض مي كنند.

بالاخره بعد از مدتی تصميم به خواستگاري از این دو دختر پری چهره مي گيرند؛ ابتدا تاج الدين چون بزرگ تر است به خواستگاری م یرود.امير با وصلت تاج الدين و ستي موافقت و جشن باشكوهي برگزار مي كند... .

اما حکایت اصلي این شاهنامه از اينجا شروع مي شود:

امير غلامی شيطان صفت به نام «بكو» دارد؛ بكو به امير مي گويد تاج الدين دامادت، هم چشم طمع به تخت شما دارد هم مي خواهد زين را براي مه م بگيرد... .

امير خشمگين شده و قسم مي خورد هركس براي مه م به خواستگاري بيايد گردنش را خواهد زد؛ فاصله و جدائی میان مه م و زين شروع مي شود، ولي هر روز بيشتر وابسته هم م يشوند و دو بار در نبود امير با هم ملاقات مي كنند.

بكو دوباره خود را به امير مي رساند و مي گويد رابطه مه م و زين بیش از گذشته شده، آبروي شما را مي برند؛ امير این سخن را باور نمي كند؛ بكو مي گويد من مه م را خوب مي شناسم، او را به قصر دعوت كن و مسابقه شطرنجی با او  ترتیب بده؛  شرطی بگذار و بگو اگر بازنده شدي، بايد حقيقت را بگويي كه آيا با زين رابطه داري يا نه؟ بكو مي داند مه م دروغ نمي گويد؛ مه م پس از دعوت به قصر مي آيد، بازي زندگي شروع مي شود، چند بار امير در بازي شطرنج مي بازد... .

چشم بکو به زين مي افتد كه از پشت پنجره اتاق به بازي برادر و معشوقه اش نگاه مي كند؛ دوباره بكو نقشه اي دارد؛ به امير مي گويد براي خوش شانسي جاي خود را عوض كنيد. همين كه اين اتفاق افتاد چشم مه م به زين می افتد و هوش و حواس از سرش مي پرد و بازي را مي بازد.

امير به مه م مي گويد شرط را باختي، حال از رابطه خود و زين بگو؛ مه م می گوید، آری...، من عاشق دختری نجيب به نام زين هستم؛ امير خشمگين می شود و می خواهد مه م را بكشد كه تاج الدين مانع می شود، ولي دستور مي دهد او را به سياهچال بندازند.

بدین ترتیب هر روز مه م در زندان ضعيف و بينوا و زين در قصر نالان و پريشان مي شود، تا جايی که عشق زميني را فراموش مي كند و معشوق خود را خالقش قرار مي دهد.

بالاخره مردم شهر به این وضعیت اعتراض می کنند، زيرا از اين عشق باخبر هستند. امير در واکنش به این اعتراض ملايم تر شده و زين را به ملاقات مه م ميفرستد؛ مه م چنان ضعيف گشته كه زين را نم يشناسد و مي گويد، جز پروردگارم معشوقه ای ندارم... .

در این میان مه م ازحال مي رود و طبيب هاي امير نمي توانند او را به زندگي برگردانند و جان مي دهد؛ زين نيز بر سر مزار مه م رفته و آنقدر گريه و ناله سر مي دهد تا جان به جان آفرین تسليم مي شود؛ امير نيز پشيمان و نادم، بكو را به درك واصل مي كند.

بر  اساس یافته های تاریخی، هم اكنون مزار « مه م و زين» در كنار يكديگر در شهر بوتان در جنوبشرقی ترکیه قرار دارد؛ می گویند همیشه خاري در میان دو مزار می روید ومردمان آن دیار آن را به بكو نسبت مي دهند و هنوز او را نفرين مي كنند.

برای دریافت نسخه الکترونیکی «مه م وزین» کلیک کنید

انتهای پیام/الف

لینک کوتاه: https://goo.gl/Tpxpfp



برچسب ها :

احمدخانیمه م وزینشاهکار ادبیات کردیادبیات کردستانشاهنامه کردیشاعران کردستان

نظرات کاربران :

اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید!

دیدگاه های ارسالی شما، پس از تایید توسط مدیریت در وب سایت منتشر خواهد شد.
پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

نام *
 

کد امنیتی
 
   
Shahokhabar Telegran Channel
آخرین اخبار
پربازدیدترین های یک ماه اخیر

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website

ADS In Website